Vinden

In de Marge van Top Industrie - Zelfs kampioenen twijfelen soms

Met uitzondering van textiel hebben alle industriesectoren de crisis overwonnen en doen ze het beter dan in 2008. De koplopers zijn voeding en farma. Binnen de eerste sector stelt men zich echter vragen over onze binnenlandse markt en binnen de tweede over de houdbaarheid van onze overheidsfinanciën. (Tony Coenjaerts)

Nadat het de hand kon leggen op het Nederlandse Meneba, waardoor de omzet van de groep in 2018 (375 miljoen) nagenoeg verdubbelde, onderhandelt meelproducent Dossche nu over een terugkeer naar het land van Ceres. Dat laatste is in Vilvoorde gevestigd en was in de jaren tachtig marktleider, tot de fiscus langskwam en ontdekte dat de onderneming een aanzienlijk deel van haar productie in het zwart verkocht. De boete was zo hoog dat de aandeelhouders de handdoek in de ring gooiden. Vervolgens werd Ceres een dochteronderneming van de Franse familiale groep Soufflet (omzet 4,9 miljard), maar aangezien de vennootschap de laatste tien jaar verlieslatend was, wilde Soufflet ervan af.

La Lorraine Bakery Group (LLBG) keerde niet terug naar eigen land maar naar de bron toen het zijn 80e verjaardag in de stad van oorsprong ging vieren. Het was immers in Gent dat Gerard Vanherpe in 1939 zijn maalderij opstartte. Die activiteit is vandaag goed voor 20% van de geconsolideerde omzet (775 miljoen). De rest is afkomstig uit de bakkerijactiviteiten, met als zwaartepunt de eenheid in Ninove, die is gebouwd op een terrein dat vroeger eigendom was van luciferfabrikant Union Match. Met 2.500 verkooppunten die het dagelijks belevert, mag LLGB worden beschouwd als de grootste bakkerij van het land.

Ook voor Lotus was 2018 een recordjaar, met de overname in Engeland van Kiddylicious, een producent van tussendoortjes voor baby’s – een markt waarop de groep sterk inzet –, de bouw in North-Carolina van een fabriek waar jaarlijks een miljard koekjes kunnen worden geproduceerd en voor de eerste keer een productie van meer dan 50 miljoen kilo op de site van Lembeke, in Oost-Vlaanderen. Dat alles is uiteraard positief voor de koers van het aandeel, dat sinds 2012 verzesvoudigd is in waarde.

Toegevoegde waarde van water

Ardo, dat in 2018 de Vlaamse onderneming van het jaar was, zag in de jaarrekening (omzet 1,07 miljard) de impact van de overname in 2017 van het Canadese VLM Foods, dat meteen van de fabrikant van diepvriesproducten uit Ardooie de grootste producent van ananas uit Costa-Rica maakte. Met de bijna 950.000 ton die het jaarlijks verwerkt, toont Ardo zich bijzonder proactief op het gebied van duurzame landbouwproductie. Het installeerde met name in Ardooie een systeem voor de recuperatie van afvalwater, dat via 25 kilometer ondergrondse leidingen wordt gebruikt om 500 hectare gewassen te sproeien. Zo wordt er jaarlijks 150 miljoen liter bespaard.

In dezelfde ecologische sfeer startte Agristo begin 2018 met de productie van O’de Lys, een bier dat wordt gebrouwen met water uit de Leie. De Watergroep zuivert het rivierwater dat Agristo gebruikt om, hoofdzakelijk onder privélabel, aardappelen tot friet te verwerken. Omdat ze in Hulste niet kon uitbreiden, opende de groep eind 2017 in Wielsbeke, aan de oevers van Leie, een fabriek waar dagelijks 2,4 miljoen pakjes frieten vertrekken, waarvan 98% wordt uitgevoerd. Een derde ervan gaat naar Groot-Brittannië. Geconsolideerd realiseert Agristo een omzet van 461 miljoen euro.

Boortmalt, dat na de bouw van een vierde productie-eenheid in Antwerpen eind 2017 al de grootste mouterij ter wereld was, kondigde eind 2018 de overname aan van de mouterij-activiteiten van Cargill: 16 mouterijen in 9 landen die samen 1,7 miljoen ton produceren. Boortmalt werd bijna een eeuw geleden door de familie Thirionet opgericht en is vandaag een dochter van de coöperatieve Franse graanproducent Axéréal (omzet 2,5 miljard). Met de capaciteit van het nieuwe geheel moet het mogelijk worden om 100 miljard biertjes per jaar te produceren.

In Lokeren bouwt Barry Callebaut een nieuw distributiecentrum, dat tegen 2021 in gebruik moet zijn en met 60.000 vierkante meter – even groot als acht voetbalvelden – de grootste chocolade-opslagplaats ter wereld wordt. Het van oorsprong Belgische Callebaut fuseerde in 1996 met het Franse Barry en realiseert een omzet van 7,4 miljard Zwitserse frank. Het aandeel van ons land daarin bedraagt 6%.

Fiscale lasagne

Al die successen en mooie prestaties konden echter niet verhinderen dat onze voedingsindustrie zijn omzet voor het eerst sinds 2008 zag dalen. De daling (0,8%) mag dan niet spectaculair zijn, ze geeft wel de ernstige malaise weer op de binnenlandse markt, die niet door de uitvoer wordt gecompenseerd. In eigen land daalt de omzet immers met 5,3%. De oorzaak is te vinden in het gemak waarmee onze beleidsmakers voortdurend voortwerken aan dat wat de professionals uit de sector blijven aanklagen: “een typisch Belgische lasagne van accijnzen, belastingen en heffingen op voeding”, wat uiteraard steeds meer consumenten ertoe aanzet om hun winkelkarretje over één van de grenzen te gaan vullen. Onze uitvoer naar het buitenland is weliswaar met 3,5% toegenomen, maar die groei vertraagt. Het gemiddelde van de voorbije tien jaar bedraagt 5%.

In die context krijgen typische lokale producten het zwaarder te verduren dan de andere. Zo volstonden de meest vertoonde advertenties van Devos Lemmens niet om de sterke daling van Continental Foods te stoppen. Dat laatste ging er in twee boekjaren bijna 20 miljoen euro op achteruit, wat zijn aandeelhouder, het Amerikaanse investeringsfonds CVC, ertoe bracht er het bijltje bij neer te leggen. Sinds juni 2019 is Continental Foods dan ook een dochter van de Spaanse groep GB Foods. Die werd 80 jaar geleden opgericht en stelt bijna 2.000 mensen tewerk, die een omzet van 750 miljoen euro realiseren.

Tweede grootste uitvoerder van Europa

Ons andere industriële paradepaardje is de farmaceutische industrie, die met iets meer dan 40 miljard export de tweede grootste Europese uitvoerder van geneesmiddelen is. Het is één van de zeldzame takken van onze economie die aanzienlijke productiviteitswinsten boeken en het aantal gewerkte uren zien stijgen. Terwijl de verwerkende industrie in haar geheel tussen 2000 en 2017 meer dan 150.000 jobs verloren zag gaan, kwamen er in de farmaceutische industrie bijna 8.000 bij.

Bijna 10% van de Europese uitgaven voor onderzoek en ontwikkeling gaan naar België en met bijna 1.500 lopende klinische studies zijn we wereldkampioen klinische studies per inwoner.

Plaatselijk kan de farmaceutische industrie een grote invloed hebben. Met 9.000 werknemers is GSK Biologicals bijvoorbeeld veruit de grootste private werkgever in Wallonië. Het is bovendien de producent van Shingrix, een nieuw vaccin dat beschermt tegen zona. De naam herinnert aan de plaats waar het werd uitgevonden. De eerste lettergreep Shing komt immers van het Engelse shingles, wat zona betekent, en de tweede, rix, van het Waals-Brabantse Rixensart. Het vaccin, dat onlangs in verscheidene landen werd toegelaten, was op zich goed voor 14,5% van de verkopen van het bedrijf in 2018, net na het vaccin tegen hepatitis met 16,9%.

Pfizer stelt in ons land ongeveer 3.000 mensen tewerk, waarvan 2.200 in de fabriek in Puurs, waar de voorbije zes jaar 500 miljoen werd geïnvesteerd in de bouw van een productie-eenheid voor vaccins, met name tegen pneumokokken. Recenter investeerde Pfizer er in een nieuwe vul- en verpakkingslijn van een spuitampul met DMPA, een langwerkend contraceptivum dat bijzonder populair is in ontwikkelingslanden.

Bij Janssen Pharmaceutica wordt Beerse de eerste industriële site van het land die gebruik zal maken van thermische energie. Er worden twee putten van 2.400 meter diep geboord. Via de eerste zal water met een temperatuur van 85 graden opwellen, dat na gebruik weer in de ondergrond zal worden gebracht, zodat het weer kan opwarmen. Eén en ander zou tegen 2021 in gebruik moeten zijn. In Beerse wordt bovendien een nieuwe productietechnologie getest. Traditioneel worden geneesmiddelen onderbroken in batches geproduceerd, waardoor het mogelijk wordt om de kwaliteit in elk stadium te controleren. Met de nieuwe technologie, die samen met de Universiteit Gent en de Rutgers University in de VS op punt werd gesteld, wordt het echter mogelijk om doorlopend te produceren en de productietijd met de helft te verminderen.

Capsugel, dat in 2011 door Pfizer voor 2,4 miljard dollar aan het Amerikaanse investeringsfonds KKR werd verkocht en dat gespecialiseerd is in de productie van geneesmiddelencapsules, werd vijf jaar later voor meer dan het dubbele (5,5 miljard dollar) aan de Zwitserse groep Lonza verkocht. De comfortabele winst van de Antwerpse dochter (1,2 miljard) valt te verklaren door de overdracht binnen de groep van een dochter (Capsugel US) en de daling van de omzet (35%) door een andere factureringsmethode. In 2018 zien we over alle bedrijven heen een hele reeks gerealiseerde meerwaarden, waarbij Atlas Copco Airpower met 4,1 miljard de grootste op zak steekt.

Dubbel infuus

Al die gegevens uit de farmawereld zijn geruststellend, maar het zou nog beter zijn als de sector niet voortdurend aan een dubbel infuus hing. Om te beginnen stellen we vast dat op het niveau van de winst de effectieve belastingsgraad bij de farmaceutische bedrijven flink onder die van alle op ons grondgebied actieve ondernemingen blijft. De reden daarvoor zijn de verminderingen voor patenten, die hoog kunnen oplopen (510 miljoen voor GSK Biologicals; 1,4 miljard voor Janssen Pharmaceutica, dat 44 nieuwe patenten aanvroeg in 2018 enzovoort).

Daar komt nog de steun voor onderzoek en ontwikkeling bij, die zo massaal is dat zelfs het Planbureau zich vragen begint te stellen over de capaciteit van de farmaceutische sector om haar competitiviteit zonder die steun in stand te houden. Van alle OESO-landen is België immers het land dat de tweede hoogste percentages aan overheidssteun biedt (0,39% van het bbp), na Frankrijk. Bij gebrek aan een regering wordt de financiële put elke dag wat dieper zodat, zo stelt het Planbureau, “de houdbaarheid van onze overheidsfinanciën onze overheden zou kunnen brengen tot een rationalisering van de verschillende instrumenten ter ondersteuning van innovatie”.

Het Vlaamse biotechnologiepareltje Ablynx werd in 2018 voor 3,9 miljard euro gekocht door de Franse farmaceutische groep Sanofi, die via Genzyme (Geel) al in ons land aanwezig was. Die aankoop begint al op te leveren. Sanofi kreeg immers van de Amerikaanse Food and Drug Administration (FDA) toelating om caplacizumab op de markt te brengen. Dat is een molecule die Ablynx op punt stelde en waarmee zeldzame stollingsproblemen die als een absolute medische urgentie worden beschouwd, kunnen worden behandeld.

Zij kapten ermee

Het overgaan in buitenlandse handen van onze industriële paradepaardjes is helaas een constante in onze economische geschiedenis en doet zich in alle sectoren voor. Bij de recentste transacties vinden we de overname van twee eerbiedwaardige honderdjarigen. De zeer discrete groep ACP (L’Acide Carbonique Pur), die sinds 1897 actief is, maakt voortaan deel uit van de Amerikaanse gigant Air Products (omzet 8,9 miljard dollar). In 2016 verkochten de aandeelhouders van ACP de grootste onafhankelijke gasterminal van West-Europa (Antwerp Gas Terminal) al aan Oiltanking, waarbij ze meteen ook een mooie meerwaarde op zak staken. Bij gebrek aan een opvolger werd de groep ACV, die sinds 1922 verwarmingsketels en waterverwarmers bouwt, overgenomen door de Franse groep Atlantic (omzet 1,8 miljard euro). Bij de nieuwe technologieën ten slotte kon de Europese Commissie geen enkel bezwaar vinden tegen de nakende overname van Asco door het Amerikaanse Spirit voor 650 miljoen dollar. Beide ondernemingen zijn op verschillende niveaus actief in de bevoorradingsketen van uitrusting tegen overtrek, die kan ontstaan wanneer een vliegtuigvleugel en de luchtstroom met elkaar in contact komen.

IND_Marge_N_2020_Tabel

Dit artikel is verschenen in Top Industrie, die beschikbaar is in pdf.

Interesse in een sectoranalyse?

De SectorTop is een analyse van de 50 grootste ondernemingen uit een specifieke sector. U krijgt rankings en grafieken voor 30 kerncijfers en ratio's op het vlak van rentabiliteit, solvabiliteit, liquiditeit en toegevoegde waarde. Nadien nemen we elk bedrijf afzonderlijk onder de loep, met de individuele trend per kerncijfer en mediaan van de sector. Info en bestellen

Terug
Inschrijven nieuwsbrief Uw advertentie in onze nieuwsbrief?
Infotheek
Vrijstellingsvoorwaarden waardeverminderingen op handelvorderingen na de crisis

Circulaire over de gevolgen van de crisis door het virus COVID-19 voor de toepassing van de vrijstellingsvoorwaarden van de waardeverminderingen op handelsvorderingen.
 

Gedematerialiseerde boekhouding

Gedematerialiseerde boekhouding - nieuwe documentatiemap

 

Centrale Raad voor Bedrijsleven - loonkostverslagen

Centrale Raad voor het Bedrijfsleven - Verslagen over de loonkosten

Wetstraat
Behoud tewerkstelling na terugtrekking VK uit de EU

Wet tot behoud van tewerkstelling na de terugtrekking van het Verenigd Koninkrijk uit de Europese Unie - BS 25 maart, p. 17.834

Invoering overbruggingsrecht zelfstandigen en tijdelijke maatregelen COVID-19

 Wet tot wijziging van de wet van 22 december 2016 houdende invoering van een overbruggingsrecht ten gunste van zelfstandigen en tot invoering van tijdelijke maatregelen in het kader van COVID-19 ten gunste van zelfstandigen - BS 24 maart, p. 17.822

Invoering Notariële Aktebank

Koninklijk besluit houdende de invoering van de Notariële Aktebank - BS 24 maart, p. 17.634