Vinden

Geen hoerastemming voor transportsector

Ondanks ogenschijnlijk goede cijfers voor 2019, voelt de transportsector dat de economische groei over haar hoogtepunt heen is. Het positief sentiment ebt weg en maakt plaats voor een groeiende onzekerheid. (Wouter Temmerman)

“De economische groei is over haar hoogtepunt heen en dat hebben de transportbedrijven in 2019 duidelijk gevoeld”, zegt Philippe Degraef, directeur van de beroepsfederatie Febetra als we hem vragen naar een balans van het afgelopen jaar. “De eerste jaarhelft liep prima, maar vanaf de zomer ging het bergaf en die tendens zet zich ook in 2020 verder.” Op basis van de cijfers die de federatie verspreidt, zou je op het eerste gezicht nochtans tot andere besluiten kunnen komen. De indicatoren tonen dat meer bedrijven actief zijn in het transport, dat ze meer voertuigen inzetten én dat ze voor het binnenlands vervoer meer kilometers afleggen.

België speelt internationaal niet mee

Philippe Degraef brengt echter meteen enkele nuances aan. Te beginnen met de evolutie van het aantal afgelegde tonkilometers. Voor het internationaal vervoer lopen die terug en de totaalsom van het binnenlands en internationaal vervoer toont eveneens een negatieve tendens. “Bovendien is het nuttig om even verder terug te kijken”, zegt Degraef. “Kijk bijvoorbeeld naar 2004, een jaar dat ik niet toevallig kies omdat dit het eerste jaar is van de uitbreidingsgolf van de EU en van de toegenomen goedkope concurrentie. Ten opzichte van toen is het internationaal vervoer gehalveerd. Destijds zag je nog Belgische voertuigen op Spaanse en Italiaanse wegen, vandaag blijven die in een straal van ongeveer 500 kilometer. Het langeafstandsvervoer is internationaal volledig in handen van spelers uit de nieuwe lidstaten.”

Loonkost blijft de achilleshiel

De reden voor de zwakke Belgische concurrentiepositie laat zich raden. De prijs bepaalt de markt en de Belgische loonkosten wegen stevig door. “Als je goedkoop transport zegt, dan kom je natuurlijk nooit bij een Belgische transportfirma uit”, zegt Philippe Degraef. “De lonen zijn nog altijd de belangrijkste kost en een Belgische chauffeur kost twee keer zoveel als een goedkopere chauffeur uit Oost-Europa. Het gaat echter niet enkel over die concurrentie maar ook over onze hoge loonkost ten opzichte van onze buurlanden.”

De Belgische transportbedrijven gaan op verschillende manieren om met die vaststelling. Een eerste groep plooit terug op nationaal vervoer, wat de stijging van het aantal kilometers voor binnenlands vervoer verklaart. Een tweede groep kiest voor interregionaal transport. Wie in Kortrijk laadt en in Rijsel lost, rijdt over de landsgrenzen maar toch over een korte afstand. Een derde optie is het inzetten op logistieke diensten en minder op transport. Tot slot maken Belgische bedrijven ook de omgekeerde beweging en trekken ze zelf naar het buitenland via een filiaal in landen met lagere loonkosten. Hoe groot is de kans op ontwrichting als chauffeurs van die filialen op de Belgische markt aan de slag gaan? “Een transportbedrijf met een buitenlands filiaal moet de sociale wetgeving en detacheringsregels naleven”, preciseert Degraef. “De instructies moeten vanuit het buitenland komen en die vestiging moet ook echt personeel in dienst hebben, het mag geen brievenbus zijn. Als de buitenlandse chauffeurs hun thuishavenhier hebben en permanent hier rijden, dan kunnen ze worden geherkwalificeerd als Belgische werknemers.”

Meer files, meer voertuigen

Tijd voor een tweede nuance bij de kerncijfers voor 2019. Het aantal ingezette voertuigen groeit, maar dat is niet zozeer toe te schrijven aan meer opdrachten. De files doen hun duit in het zakje: meer voertuigen zijn nodig om eenzelfde volume tijdig ter plaatse te krijgen. “De gemiddelde snelheid zakt van jaar tot jaar”, legt Philippe Degraef uit. “Een chauffeur is gebonden aan de rij- en rusttijden en dus zetten transportbedrijven bijkomende capaciteit in.” Bovenop die vicieuze cirkel komt de vraag hoever je de kostenelastiek kan opspannen en opdrachtgevers een hogere prijs kan aanrekenen voor de toegenomen kosten om tijdig te leveren.

De transportbedrijven zoeken heil in vroege of nachtelijke ritten maar ook dat is geen evidente omschakeling. “Ten eerste is het niet makkelijk om tegenwoordig in Antwerpen of Brussel de ochtendspits voor te zijn”, relativeert Philippe Degraef. “Ten tweede heeft het weinig zin als enkel het transport omschakelt. De hele logistieke keten die erop volgt moet mee schakelen. Het brengt niet veel op om een container te gaan oppikken in de Antwerpse haven om 3 uur ’s morgens als je dan om 4 uur voor een gesloten poort staat en moet wachten tot 8 uur om te kunnen lossen. En wat als je voor dat nachtelijk transport door een bebouwde kom moet rijden? Daar dringt zich een maatschappelijk vraagstuk op.”

Beroep aantrekkelijker maken

Naast de internationale concurrentie en de files worstelt de transportsector met een derde nijpend probleem: het tekort aan vrachtwagenchauffeurs. Om het tekort aan te pakken ziet Febetra potentieel in de zogenaamde zij-instromers. Een idee dat nauw samenhangt met het prijskaartje voor een opleiding. Wie niet in aanmerking komt voor een VDAB-opleiding betaalt tot 6.000 euro om zich tot chauffeur om te scholen. “Die zij-instromers willen we graag aanspreken, want de vijver van werkzoekenden is zo goed als leeggevist”, zegt Philippe Degraef. “Daarnaast werken vakbonden, werkgevers en vrachtwagenconstructeurs samen aan een imagocampagne die het beroep van chauffeur aantrekkelijker wil maken.”

2020 in het teken van klimaat en milieu

Ten slotte is het reduceren van de ecologische voetafdruk van de transportsector één van de grote aandachtspunten voor 2020. Vandaag is het zwaar wegvervoer, bij gebrek aan alternatieven die technisch, functioneel, maar vooral economisch haalbaar zijn, nog quasi voor 100% afhankelijk van fossiele brandstoffen. Hoe kan de sector zijn steentje bijdragen tot het behalen van de klimaat- en milieudoelstellingen? “De Green Dealvan de Europese Commissie, de klimaatplannen, of ze nu federaal of regionaal zijn, hebben de toon alvast gezet”, zegt Philippe Degraef. “Meer logistieke bewegingen via andere modi dan de weg en veel minder emissies zullen het nieuwe normaal moeten worden.”

“De eindbestemming is bekend, maar de marsroute, de te implementeren technologieën en de timing zijn nog vrij vaag.” Net als bij de fileproblematiek wijst Febetra erop dat de stap naar een toekomstbestendige logistiek een uitdaging is die de transporteurs niet in hun eentje kunnen of willen opknappen. “Verladers, constructeurs, overheden en consumenten, om maar enkele partijen te noemen, zullen niet alleen mee in bad moeten, maar vooral bereid moeten zijn om mee op te draaien voor het kostenplaatje dat aan de omschakeling naar een emissievrije logistiek vasthangt”, stelt Degraef. “Laten we een kat een kat noemen. Omdat het halen van de klimaatdoelstellingen een globale uitdaging is en duurzaam quasi altijd synoniem is van duur, zegt Febetra klaar en duidelijk nee tegen elk scenario waar de kosten integraal voor de rekening van de logistieke sector zijn.”

Wel onderschrijven de transporteurs expliciet dat ze deel willen zijn van een oplossing waarbij het transport verschuift naar meer duurzame modi. “Daar zijn wij niet op tegen”, besluit Degraef. “Wij zijn geen fundamentalisten van de weg. Wij beseffen heel goed dat we niet alles kunnen vervoeren en dat we niet alles willen vervoeren. En als andere modi voor bepaalde goederenstromen beter geplaatst zijn dan wij, waarom dan niet? Ik stel met genoegen vast dat steeds meer transporteurs denken in termen van modale complementariteit en niet meer in termen van modale concurrentie, zoals heel lang het geval is geweest.”

Brexit: fingers crossed

2019 baarde finaal dan toch een Brexit, maar ook voor de transportsector is het uitkijken naar de concrete invulling van de Britse uitstap. “De enige zekerheid die we vandaag hebben, is dat gedurende heel het jaar 2020 alles bij het oude blijft”, aldus Philippe Degraef. “Wat daarna volgt, blijft een groot vraagteken. Wordt de transitieperiode verlengd? Hoe zullen de toekomstige handelsrelaties tussen het VK en de EU er precies uitzien en wat komt er uit de bus wat het transportluik betreft? Het antwoord op die vragen, dat is wat de ondernemers zo snel mogelijk moeten weten om zich terdege te kunnen voorbereiden op de post-Brexitperiode. Hopelijk zegeviert het gezond verstand en blijven transporteurs gespaard van een horrorscenario met kilometerslange files aan de grenzen, extra administratieve rompslomp en torenhoge kosten.”

Dit artikel is verschenen in Top Transport, die beschikbaar is in pdf.

Interesse in een sectoranalyse?

De SectorTop is een analyse van de 50 grootste ondernemingen uit een specifieke sector. U krijgt rankings en grafieken voor 30 kerncijfers en ratio's op het vlak van rentabiliteit, solvabiliteit, liquiditeit en toegevoegde waarde. Nadien nemen we elk bedrijf afzonderlijk onder de loep, met de individuele trend per kerncijfer en mediaan van de sector. Info en bestellen

Terug
Inschrijven nieuwsbrief Uw advertentie in onze nieuwsbrief?
Infotheek
Nieuw Algemeen Reglement op elektrische installaties

Nieuw Algemeen Reglement op de elektrische installaties (AREI) wordt op 1 juni van kracht
 

European comparison of electricity and natural gas prices

A European comparison of electricity and natural gas prices for residential, small professional and large industrial consumers
 

FAQ gevolgen van coronacrisis op aanvullende pensioenen

FAQ over de gevolgen van de coronacrisis op de aanvullende pensioenen

Wetstraat
Misbruik economische afhankelijkheid - onrechtmatige bedingen - oneerlijke marktpraktijken

Wet tot wijziging van de wet van 4 april 2019 houdende wijziging van het Wetboek van Economisch Recht met betrekking tot misbruiken van economische afhankelijkheid, onrechtmatige bedingen en oneerlijke marktpraktijken tussen ondernemingen - BS 29 mei, p. 38.497

Consumentenkrediet: hoe de crisis te doorstaan

Wet betreffende het consumentenkrediet, teneinde de kredietnemers van dergelijke kredieten te helpen de door het coronavirus veroorzaakte crisis te doorstaan - BS 29 mei, p. 38.498

Wijziging bepalingen betreffende inschrijving in KBO en uitstel solden

Wet tot wijziging van sommige bepalingen van het Wetboek van economisch recht wat de inschrijving in de KBO en uitstel van de solden betreft - BS 29 mei, p. 38.501