Vinden

Chemie & Life Sciences - Cijfers bevestigen groeipotentieel

De chemiesector blijft het uitstekend doen in ons land en een aantal aangekondigde nieuwe investeringen laten ook voor 2020 het beste verhopen. Op ietwat langere termijn kan een nieuwe groene technologie zoals chemische recyclage de sector wellicht een nieuwe groeiboost geven. (Filip Michiels) 

Het bleef jarenlang een verre droom, maar tegen medio 2021 maakt Indaver er concreet werk van: in een gloednieuwe installatie in Antwerpen gaat de Belgische afvalverwerker afgedankte plastiek opnieuw omvormen tot basis- chemicaliën. In het uiterst innovatieve Plastics2chemicals-project wordt plastiek afgebroken tot kleinere koolstofketens of monomeren. Die zijn vervolgens opnieuw bruikbaar als primaire grondstoffen en basischemicaliën voor de industrie, waardoor de materialenketen de facto opnieuw gesloten wordt. De nieuwe installatie moet op jaarbasis goed zijn voor de verwerking van 15.000 ton plastiek. Dankzij de steeds verfijndere inzameling en sortering van plastic verpakkingsmaterialen zullen er de komende jaren almaar meer fracties op de markt komen die geschikt zijn voor dat soort innovatieve recyclage-technologieën. Of hoe de circulaire economie nu ook in de chemische sector stilaan echt vorm krijgt.

“Kunststof heeft immens veel toepassingen en wordt door de maatschappij ook stevig omarmd”, stelt essenscia-topman Yves Verschueren. “De doorsnee consument is intussen al lang overtuigd van het nut van recyclage, maar vandaag moeten we stilaan ook een stuk verder denken: wat doen we met de materialen die gerecycleerd worden en die op een bepaald moment dus in balans komen te liggen met echt nieuwe grondstoffen? Kan je, op basis van gerecycleerd afval, vervolgens even efficiënt en even goedkoop nieuwe producten maken? Tot vandaag heeft ook onze sector soms iets te veel de gemakkelijkste weg gekozen, die van de nieuwe grondstoffen, maar ik merk dat we nu stilaan op een kantelpunt staan. De recyclagegraad voor kunststoffen gaat stilaan de hoogte in, en moet op termijn perfect vergelijkbaar zijn met die van pakweg glas of metaal. Voor dat soort zuivere materialen, maar ook voor een kunststof zoals polyethyleen, liggen die recyclageniveaus nu al bijzonder hoog omdat er geen verschil bestaat tussen het materiaal aan het begin en aan het einde van het proces. Voor de meeste kunststoffen is dat een heel ander verhaal, omdat ze vandaag vaak uit een complexe mix van verschillende kunststoffen bestaan. Die kan je niet zomaar even uit elkaar halen op basis van puur mechanische recyclage. Via de zogenaamde chemische recyclage lukt dat sinds kort wel, maar de keerzijde van de medaille is wel dat je daarvoor ook veel energie nodig hebt. Dan rijst uiteraard de vraag: is het sop de kool nog wel waard, vanuit ecologisch standpunt bekeken? Wij denken dat het antwoord op die vraag positief is. Chemische recyclage is absoluut een belangrijke en uiterst innovatieve groeiniche en ik maak me sterk dat ook België met zijn indrukwekkende chemiecluster daarin een belangrijke rol kan spelen.”

Tewerkstelling blijft groeien

De chemische sector staat al jarenlang bekend als één van de absolute sterkhouders van de Belgische industrie en die reputatie maakte hij ook nu opnieuw waar. Eind 2018 waren er in België in de chemie en life sciences ruim 92.600 medewerkers aan de slag, goed voor 4.500 extra jobs op vier jaar tijd. Volgens Yves Verschueren valt er voor 2019 een verdere groei in die tewerkstelling te verwachten. Ook het jaarlijkse investeringsniveau blijft bijzonder hoog: de uitgaven voor onderzoek en ontwikkeling in de chemie, kunststoffen en life sciences verdubbelden de voorbije tien jaar bijna, tot een bedrag van 4,5 miljard euro. Daarmee is de sector goed voor bijna 60% van de industriële uitgaven in onderzoek en ontwikkeling in België.

Minder goed nieuws is dan weer dat ook de chemiesector, net zoals de meeste andere industriële sectoren, wanhopig op zoek blijft naar extra arbeidskrachten. “We vragen al jaren om meer structurele maatregelen om dat probleem aan te pakken”, klinkt het. “Dat kan enerzijds door de instroom vanuit het onderwijs te verhogen – bijvoorbeeld door een verdere uitbreiding van het STEM-aanbod – maar anderzijds ook door mensen langer aan het werk te houden. Het zou overdreven zijn te stellen dat die honderden openstaande vacatures onze verdere expansie echt in de weg staan, maar we moeten dat probleem ook op de agenda houden. Het staat immers in de sterren geschreven dat de chemische industrie ook de komende jaren verder aan belang zal winnen. Wereldwijd is er nog altijd een sterk stijgende vraag naar nieuwe oplossingen en producten afkomstig uit onze industrie.”

Mega-investeringen

2019 zal ook de geschiedenis ingaan als het jaar waarin de chemische sector in ons land kon uitpakken met enkele geplande mega-investeringen. Zo maakte de Britse chemiereus Ineos bekend dat het in Antwerpen drie miljard euro wil investeren in twee gloednieuwe installaties voor ethyleen en propyleen. En Air Liquide kondigde aan dat het 80 miljoen euro veil heeft voor de bouw van een waterstofproductie-eenheid van de nieuwste generatie op de Covestro-site in de Antwerpse haven. Vooral de nieuwe Ineos-fabriek, waarin een bijproduct van schaliegas zal worden omgezet in basisgrondstoffen voor allerlei andere chemische processen, bleef niet bepaald onbesproken. Diverse burgerorganisaties hekelen de milieu-impact van de fabriek en het feit dat er hiervoor ook 50 hectaren bos moeten sneuvelen. Ineos zwengelde hiermee nogmaals de discussie aan over de rol die de chemische sector speelt in het bredere klimaatdebat. “Kijk, we kunnen onze uitstoot perfect naar nul herleiden als we morgen de hele chemische industrie uit Antwerpen weghalen”, reageert Yves Verschueren. “Het resultaat daarvan is dan wel dat we die productie daarop verhuizen naar delen van de wereld waar de uitstootnormen veel minder streng zijn. Bovendien moeten we voortaan ook een pak afgewerkte producten allemaal opnieuw importeren. Tegelijk kunnen we niet ontkennen dat de politieke bewustwording rond het thema de voorbije jaren inderdaad crescendo is gegaan en dat wij daar als industrie op moeten inspelen. Wij willen heel graag meedenken over producten en technologieën om bijvoorbeeld de CO2-uitstoot zoveel mogelijk te reduceren. Als we dat goed aanpakken, is die transitie niet enkel een enorme uitdaging maar meteen ook een gigantische opportuniteit.”

De aangekondigde waterstoffabriek van Air Liquide vormt de perfecte illustratie van dat potentieel. Waterstof zal daar immers niet enkel als grondstof worden gebruikt in het productieproces van Covestro, de CO2 die bij de opwekking van die waterstof vrijkomt, zal op zijn beurt ook opnieuw worden opgevangen en als grondstof worden ingezet. Op wat langere termijn is ook het vorig jaar aangekondigde Moonshot-project – waarbij de Vlaamse regering twintig jaar lang 20 miljoen per jaar investeert in basisonderzoek naar nieuwe doorbraaktechnologieën – een indicatie dat er van de sector toch flink wat verwacht wordt op basis van groene innovatie. Gaande van de elektrificatie van productieprocessen tot verdere research naar het potentieel van de biogebaseerde chemie.

Toch pleit Yves verschueren ook voor het nodige realisme. “Als we het over de evolutie naar een koolstofvrije economie hebben, dan spreken we ook over een echt reusachtige  schaalgrootte. Ik vrees dat ook kernenergie daarin nog een tijdlang een cruciale rol zal moeten blijven spelen. Niet-fossiele energie enkel op basis van zonnepanelen of windmolens is gewoonweg nog niet realistisch. En met het oog op de verdere competitiviteit van onze sector hier in België zijn zowel de bevoorradingszekerheid als competitieve energieprijzen echt cruciaal.”

Het voorbije jaar was op politiek en economisch vlak niet bepaald het meest stabiele ooit, en dat onzekere internationale handelsklimaat zou op termijn ook een bedreiging kunnen vormen voor een bijzonder exportgerichte sector zoals de chemie. “De periode 2016-2018 was er echt één van economische hoogconjunctuur, waarin de peperdure installaties in onze bedrijven haast voor de volle honderd procent benut werden. In 2019 hebben we op dat vlak wel een zekere terugval gekend en ik vrees dat de onzekere economische toestand daar ongetwijfeld een rol in heeft gespeeld. Tegelijk zie ik weinig redenen tot pessimisme: het is niet zo onlogisch dat er na enkele jaren van echte hoogconjunctuur een lichte afkoeling volgt.”

Dit artikel is verschenen in Top Industrie, die beschikbaar is in pdf.

Interesse in een sectoranalyse?

De SectorTop is een analyse van de 50 grootste ondernemingen uit een specifieke sector. U krijgt rankings en grafieken voor 30 kerncijfers en ratio's op het vlak van rentabiliteit, solvabiliteit, liquiditeit en toegevoegde waarde. Nadien nemen we elk bedrijf afzonderlijk onder de loep, met de individuele trend per kerncijfer en mediaan van de sector. Info en bestellen

Terug
Inschrijven nieuwsbrief Uw advertentie in onze nieuwsbrief?
Infotheek
Nieuw Algemeen Reglement op elektrische installaties

Nieuw Algemeen Reglement op de elektrische installaties (AREI) wordt op 1 juni van kracht
 

European comparison of electricity and natural gas prices

A European comparison of electricity and natural gas prices for residential, small professional and large industrial consumers
 

FAQ gevolgen van coronacrisis op aanvullende pensioenen

FAQ over de gevolgen van de coronacrisis op de aanvullende pensioenen

Wetstraat
Misbruik economische afhankelijkheid - onrechtmatige bedingen - oneerlijke marktpraktijken

Wet tot wijziging van de wet van 4 april 2019 houdende wijziging van het Wetboek van Economisch Recht met betrekking tot misbruiken van economische afhankelijkheid, onrechtmatige bedingen en oneerlijke marktpraktijken tussen ondernemingen - BS 29 mei, p. 38.497

Consumentenkrediet: hoe de crisis te doorstaan

Wet betreffende het consumentenkrediet, teneinde de kredietnemers van dergelijke kredieten te helpen de door het coronavirus veroorzaakte crisis te doorstaan - BS 29 mei, p. 38.498

Wijziging bepalingen betreffende inschrijving in KBO en uitstel solden

Wet tot wijziging van sommige bepalingen van het Wetboek van economisch recht wat de inschrijving in de KBO en uitstel van de solden betreft - BS 29 mei, p. 38.501